SatilikKangalKopek.com


Ev Hayvanlarınız İçin İlk Yardım Seti Ve Yapmanız Gerekenler

İnsanlarda olduğu gibi hayvanlarda da ilk yardım ve kuralları vardır. İlk yardım konusunda ne kadar bilgiliyseniz ve bilginizi soğukkanlılıkla uygulamaya sokabilirseniz o canlının hayatını kurtarma şansınız o kadar artar. İlk yardımın ilk kurallarından biri tehlikeleri bilip ondan uzak durabilmektir. Bunun için de tehlikenin ne olduğunu bilmek gerekir. Bazen tahmin edilemeyen tehlikenin sonucunda, sizden habersizce neler olup bittiğini anlamanız gerekebilir. Bu durumda da tehlikenin işaretlerini yani semptomları bilmeniz gerekir.  

Dikkat! İlk yardım sırasında en temel kural sakin ve soğukkanlı olmaktır. Aksi halde çok fazla zaman kaybedip, telaş ve heyecandan yanlış ve eksik uygulamalarla fayda yerine zarar verebilirsiniz. Unutmamalısınız ki sizin yapacağınız ilk yardımdaki amaç hastayı tedavi etmek değil, ilk andaki hayati tehlikeyi önlemeye çalışmaktır. Bu ilk birkaç dakikalık müdahaleden sonra ne olursa olsun mutlaka ve mutlaka veteriner hekim müdahalesi gereklidir. İkinci temel kural ise müdahale ettiğiniz petten gerektiğinde kendinizi korumaktır. Çünkü müdahale gerektiren durum sırasında hasta bilinçsiz davranışlarda bulunabileceğinden, siz sahibi bile olsanız sizi tanımayabilir. Gerektiğinde çevrenizden veya veteriner hekiminizden yardım isteyin ya da ağzını bağlamayı ihmal etmeyin. Bu ona hiçbir zarar vermeyecektir.  

Köpeklerde İlk Yardım Gerektirebilecek Konular

Madde Böcek sokmaları

Madde Yaralanmalar

Madde Şok ve bayılmalar

Madde Boğulmalar

Madde Isı çarpması

Madde Donmalar

Madde Zehirlenmeler

Madde Elektrik çarpmaları

Madde Yanıklar

İlk Yardımın Amaçları

Madde Yapılan bilinçli uygulamalarla hayati tehlikeyi azaltmak veya ortadan kaldırmak

Madde Yaşamsal fonksiyonların kontrolü ve devamlılığının sağlanması

Madde Müdahale ve nakil sırasında hasta veya yaralının zarar görmesini engellemek

Madde Acil tedavi ünitesindeki uygulamalar için zaman açısından avantaj sağlamak

Madde Zararın azaltılarak iyileşme sürecini kısaltmak

Her İhtimali Düşünerek Evde Veya Yolculuk Sırasında Yanınızda Bulundurmanız Gereken İlk Yardım Malzemeleri

Madde Steril Gazlı Bez

Madde Sargı Bezi

Madde Elastik Bandaj

Madde Flaster (5*10 cm ve 10*10 cm)

Madde Non Steril Eldiven

Madde Pamuk

Madde Makas

Madde Cımbız

Madde Turnike

Madde Enjektör (2, 5, 10, 20 ve 60 ml plastik steril)

Madde Termometre

Madde Battaniye

Madde Havlu

Madde Termofor

Madde Buz Torbası veya Buz Kalıbı

Madde Amerikan Bezi (2-3 metre)

Madde Çengelli İğne (10 adet)

Madde Antiseptik Solüsyon (Tentürdiyot veya Baticon)

Madde Alkol

Madde Oksijenli Su

Madde Antihistaminik İlaçlar

Madde Hermostatik (Kanama Durdurucu) İlaçlar

Madde Gaz Emici İlaçlar (Tıbbi kömür veya likit)

Madde Ağrı Kesici İlaçlar

Madde Kağıt Ve Kalem

Madde Veteriner Hekiminizin Telefon Numarası

Madde Tatil bölgesindeyseniz bulunduğunuz bölgedeki en yakın hastane veya kliniğin adres ve telefonunu daha önceden mutlaka edinmelisiniz.

Ciddi kazalar ve yaralanmalar sonrasındaki ilk dakikalarda yapılacak ilkyardım uygulamaları hayati öneme sahiptir.Altın dakikalar olarak bilinen bu süre içinde yapılan ilkyardım uygulamaları amaca yönelik belli prosedürler dahilinde olmalıdır.

Öncelikle olay yerinin güvenliği alınmalı ve kargaşa önlenmelidir. İlkyardımı yapacak kişinin ve çevresinde yardımcı olacak kişilerin panik yapmaması ve mümkün olduğunca sakin, soğukkanlı olması durumun kontrolü için son derece önemlidir. Bilgili ve olaylara hâkim olmanız çok sesliliği ve bilinçsiz uygulama yapacak insanları engeller.

Yaralı dostumuzun güvenliğini sağlarken ağrı ve olayın şokundan dolayı sizleri istemeden yaralayabileceğini unutmayın ve yaklaşımınızı ona göre yapın. Burun bölgesinde soluk alıp vermesine engel olacak bir yaralanma yoksa ağzını uygun şekilde bağlayıp güvenli düz bir yere yatırın.

Kedilerde ve kısa burunlu köpeklerde ağız bağlama imkânı olmadığı için eldiven veya örtü kullanmak avantajlı olacaktır.  

Otorite ve güvenlik sağlandıktan sonra zaman kaybetmeden hasta veya yaralının durumunun tespiti yapılmalıdır. Bu sırada Veteriner Hekiminizle bağlantı kurup yaralının durumuyla ilgili tespitlerinizi bildirmeniz ve direktifleri doğrultusunda hareket etmeniz ilkyardım sonrası acil tıbbi tedavi hazırlıkları açısından da çok önemlidir.   

Madde Hasta veya yaralıya ilk yaklaşım sırasında

Madde Sese ve hareketlere tepki verip vermediğinin kontrolü

Madde Ağrı belirtisi verip vermediğinin kontrolü

Madde Çevreye karşı ilgisinin kontrolü

Madde Çok kısa süreli temas ve gözlemle yapılmalı.

Solunum Yollarının Açık Olup Olmadığının Kontrolü

Madde İlk yapılması gereken solunum yollarının açık olmasına dikkat etmektir. Üst solunum yollarının tıkalı olmasının nedeni olarak dil geriye kaçmış olabilir. Bu durumda ilkyardımı uygulayan kişi bir eliyle altçeneyi, diğer eliyle enseyi tutarak başı geriye doğru çekmeli ve solunum yoluna (farenks) kaçan dili kurtararak havayollarının rahatlamasını sağlamalıdır. Başın pozisyonu bu şekilde korunarak havayolları açık tutulmalıdır.

Madde Ağız açılarak bölgede soluk almayı engelleyecek kan, salya, kusmuk ve olabilecek yabancı cisimler dikkatle temizlenmelidir.

Soluk Alıp Almadığının Kontrolü

Madde Solunum yollarının açık olduğundan emin olduktan sonra Bak – Dinle – Hisset yöntemiyle dostumuzun soluk alıp almadığının tespiti hızlı bir şekilde yapılmalıdır. Göğüs duvarının hareketleri, solunum sırasında çıkan hafif veya hırıltılı sesler solunum hakkında bize bilgi verecektir. Hissedilmeyecek kadar az belirti varsa ince bir pamuğu burun deliklerine tutarak nefes alıp almadığını anlayabilirsiniz.

Madde Solunum varsa solunumun durumunun tespiti yapılmalıdır: Solunumun rahat ve yeterli olup olmadığı, yüzeysel mi yoksa derin mi olduğu, solunum sayısı kontrol edilir.

Madde Köpek > 10-20 solunum/dakika

Madde Solunumun yeterli olup olmadığı mukozaların (göz konjuktivası, diş eti vb.) rengine bakılarak anlaşılabilir. Normal bir oksijenlenmede gül pembesi renginde olan mukozal membranlar, solunum ve dolaşım yetersizliklerinde mavi renge ileri safhalarda ( dispnea ) mor renge dönüşür.

Madde Herhangi bir sebeple solunumun durduğu (Respiratuar Arest) veya olmadığı tespit edildiğinde zaman kaybetmeden kalp ve dolaşım sisteminin kontrolü yapılır. Kalp atışları ve nabız hala hissedilebiliyorsa sadece suni teneffüs yapılmalıdır. Kalp çalışırken kalp masajı yapmak sakıncalıdır.

Sun-i Teneffüs:

Madde Solunumun tekrar başlatılması amacıyla yapılır.

Madde Sun-i teneffüs başlatılmadan önce uygulayacak kişi bir eliyle altçeneyi, diğer eliyle enseyi tutarak başı geriye doğru  çekmeli ve solunum yoluna açık tutmalıdır. Uygun pozisyon verildikten sonra çeneyi kavrayacak şekilde ağzını kapatın. Burundan dakikada 10-20 defa hava verin ve göğüsün hareketlerini takip edin. Kendiliğinde solunum başlayana kadar devam edin ve nabzı sürekli takip edin

Madde Kalp atımı olup olmadığı ve ritminin kontrolü

Madde Kalp atımı en iyi şekilde, sol göğüs kafesinin dirseğe yakın kısmına el koyularak hissedilebilir.

Madde Nabzın olup olmadığının, sayısının ve kalitesinin kontrolü

Madde Nabız en iyi şekilde arka bacakların iç kısmındaki femoral arterden hissedilebilir. Nabzın gücü ve sayısı dolaşım için önemli bir bulgudur.15 sn. içinde alınan nabız 4 ile çarpılarak ortalama nabız sayısına ulaşılır.

Madde Köpek > 90-110 /dk. Ortalama normal değerler olarak kabul edilir.

Kapillar dolum zamanının kontrolü:

Madde Dişetine başparmakla baskı uygulayıp kaldırdıktan sonra mukozalardaki kılcal damarların tekrar kanla dolma zamanına bakılır. Baskı uygulanıp kaldırıldıktan sonra beyazdan tekrar pembe renge geçiş süresi 2 saniyeden daha az olmalıdır.

Kanama olup olmadığının kontrolü:

Madde Vücudun dış yüzeyinde yaralanmaya bağlı kanama olup olmadığı ve varsa kanamanın şiddeti belirlenir. Kan kaybını önlemek için tampon ve turnike uygulamaları zaman kaybedilmeden ve kan basıncı düşmeden yapılmalıdır. Turnike uygulamaları 1 saatten daha uzun süreli olmamalıdır.

Madde İç kanama olup olmadığının tespiti ilkyardımı yapacak kişi için oldukça zordur. İç kanamalarla ilgili belirtilerin değerlendirilmesi gerekir. Solunumun hızlanması, nabzın zayıflaması, vücut ısısının hızlı düşmesi, mukozaların pembe renginin beyaza doğru açılması ve ardından gelen şok durumu iç kanamanın şiddetini gösterir. Bu durum profesyonel acil müdahale gerektirir ve iç kanamalı vaka en kısa sürede acil müdahale ünitesine götürülmelidir.

Vücut ısısının kontrolü:

Madde İlk yardım setinizdeki termometreyle vücut ısısı belli periyodlarla kontrol edilmelidir.

Madde Köpek > 38 – 39 ºC arası normal değerler olarak kabul edilir.

Madde Solunum durmasından birkaç dakika sonra kalp durması (Kardiak Arrest) belirlenirse, suni teneffüs kalp masajıyla desteklenmelidir.

Kalp Masajı:

Madde Solunumun durmasından sonra kalbin durması ve nabzın alınamaması durumunda dolaşımı devam ettirmek ve kalbi tekrar çalıştırmak amacıyla uygulanır.

Madde Hastayı sert bir zeminde yan yatırdıktan sonra kalp üzerine önce sol elinizi ve üzerine sağ elinizi koyup ritmik olarak bölgeye basınç uygulanır. Sun-i teneffüsle birlikte uygulanıyorsa 15 sn. kalp masajı – 10 saniye sun-i teneffüs uygulanmalıdır.

Madde Yeterli miktarda kan pompalanmışsa dokuların oksijenlenmesi artacağından mukoza renginde değişme olacaktır. Kalp tekrar çalıştığında nabız da hissedilecektir. Uygulama aralarında Solunum – Kalp – Nabız kontrolleri yapılmalı sonuç alındığında uygulama sonlandırılmalıdır.

Madde 5-10 dakikalık uygulamaya rağmen solunum kendiliğinden devam etmiyor ve kalp atmıyorsa daha fazla uygulamaya gerek yoktur.

Birden fazla sayıda hasta veya yaralının olduğu ender durumlarda, yaralıların durumlarının tespitinden sonra ciddiyet sırasına göre sınıflandırılması ve ilkyardım önceliklerinin belirlenmesi gerekir. (Triaj) Olay yerinde triajın sınıflandırılması oldukça zordur, bilgi ve tecrübe gerektirir. Faydasının olacağını düşünerek triajın sınıflandırılmasından kısaca bahsedelim.

Madde Hafif Yaralı > Hayati öneme sahip olmayan yüzeysel yaralanmalar.

Madde Ağır Yaralı > Hayati öneme sahip ciddi yaralanmalar. Fakat anında müdahale gerektirmeyen durumlar. Solunum ve dolaşım sistemi gibi hayati sistemlerin zorlanmadığı, bilincin yerinde olduğu, sürekli kanamanın olmadığı yaralanmalar.

Madde Kritik Yaralı > Hayati öneme sahip anında müdahale gerektiren durumlar. Solunum ve dolaşım sistemlerini etkileyen durumlar. Ağır kanama, şok durumu, havayolları tıkanması, ağır göğüs yaralanmaları.

Madde Umutsuz Yaralı > Olay bölgesinde ilk yardım müdahalesinin yetersiz olacağı, olay yerinden nakledilmeyi kaldıramayacak yaralılar. Bu durumlarda olay yerinde acil profesyonel tıbbi müdahale ve yaşam desteği gereklidir.

Madde Triaj sınıflandırması yapılan yaralılardan kritik olanların ilkyardım müdahaleleri zaman kaybedilmeden yapılmalıdır. Yaşamsal fonksiyonların kontrolü ve devamlılığı sağlandıktan sonra mümkün olduğunca kısa sürede acil tedavi ünitesine nakledilmelidir.

Madde Ağır yaralıların genel durumları ve hayati fonksiyonları sürekli kontrol altında tutularak daha fazla zarar görmeyecek şekilde acil tedavi ünitesine taşınmalıdır.

Madde Yerinden kaldırılması sakıncalı veya umutsuz vakalar için veteriner hekimle birlikte yaşam destek ünitesinin ve profesyonel ekibin mümkün olduğunca kısa sürede olay mevkiine gelmesi gerekmektedir.

Madde Hafif yaralılar durumunun tespiti sonrası tıbbi müdahale için öncelik sırasını beklemeli veya tedavi ünitesine yönlendirilmeliler.

Madde Hasta naklinde öncelik daha önceden haber verilmiş ve kısa sürede olay yerine ulaşacak olan profesyonel hayvan sağlık ekibinin olmalıdır. Bu şekilde nakil çok daha sağlıklı olacaktır.

Madde Travma şekline göre doğru pozisyonda ve sabitlenerek taşınmasına dikkat edilmelidir. Yanlış pozisyonda taşımak veya taşıma sırasındaki ani pozisyon değişiklikleri sonucu yaralı dostumuz daha fazla zarar görebilir.

Madde Taşıma sırasında direktifleri bir kişinin vermesi koordinasyon açısından önemlidir. Bu sayede taşıma sırasındaki ani hareketler önlenmiş olur.

Madde Taşıma süresince yaşamsal fonksiyonların kontrolü ve ilk yardım desteğinin devamlılığı sağlanmalıdır.

Madde Dostumuz, ilk yardım prosedürleri sağlıklı bir şekilde uygulanıp en yakın acil tedavi ünitesine ulaştırıldığında gerekli donanıma sahip Veteriner Hekimler tarafından acil tıbbi tedavi başlatılır. Bu aşamaya kadar yapmış olduğunuz ilkyardım uygulamaları hayat kurtarıcı olduğu gibi biz Veteriner Hekimler için tedavi sırasında avantaj sağlayarak hastamızın iyileşme periyodunu hızlandırır.